1FTR (Tech)

Język polski, 29.04.2020 r.

Drodzy Uczniowie,

Temat 1: Ponadczasowość wersów o kochankach z Werony.

  1. Znamy przykłady współczesnych postaci Romea i Julii jako symbolu miłości zakazanej i skazanej na tragiczny finał (np. główni bohaterowie filmu „Titanic” Jamesa Camerona, miłość do wroga w „Małej Moskwie” Waldemara Krzystka).
  2. Posłuchajcie wierszy w wersji śpiewanej, które pośrednio nawiązują do dzieła Szekspira:

3.  Uzupełnijcie kolejne karty pracy i porównajcie swoje odpowiedzi z proponowanymi.

Karta pracy W Weronie    

Odpowiedzi do karty pracy W Weronie

Karta pracy Jestem Julią

Odpowiedzi do karty pracy Jestem Julią Haliny Poświatowskiej

Karta pracy Agnieszka Osiecka Kochankowie z ulicy Kamiennej

Odpowiedzi do karty pracy Kochankowie z ulicy Kamiennej Agnieszki Osieckiej

4. Zapoznajcie się z kartą powtórzeniową.

Karta powtórzeniowa

Temat 2: Apel o ratowanie tonącego okrętu ojczyzny – „Kazania sejmowe” Piotra Skargi.

  1. Wyjaśnimy tytuł utworu. „Kazania” – przemówienia wygłaszane do wiernych w czasie nabożeństw, teksty przemówień moralizatorskich; „sejmowe” – skierowane do króla i posłów.
  2. Odczytajcie z podręcznika notatkę biograficzną oraz wprowadzenie do lektury „Literacka legenda „Kazań sejmowych” Skargi” ze s. 67
  3. Dokładnie przyjrzyjcie się obrazowi Jana Matejki „Kazanie Skargi” ze s. 67 podręcznika.

Obraz Matejki przedstawia scenę kazania Piotra Skargi, zlokalizowaną w prezbiterium katedry krakowskiej. Przez nagromadzenie statycznych sylwetek i brak jakiejkolwiek akcji dzieło sprawia wrażenie portretu zbiorowego. Jedyną dynamiczną postacią, ukazaną w ruchu, jest właśnie Skarga, reszta trwa pogrążona w zadumie. Wrażenie to pogłębia kompozycja, zrównoważona i zharmonizowana, zbudowana na osi centralnej dzielącej płótno na pół i dwóch równoważących się diagonalach, przecinających całą kompozycję. Kolorystyka dzieła jest ciemna i stonowana, a postaci wydobywane są z tła za pomocą punktowo kierowanego światła. Najważniejsze z nich, Skarga i król Zygmunt III, wyróżniają stroje utrzymane w kontrastowych barwach czerni i bieli. Historia, która zresztą nie zdarzyła się naprawdę (o czym Matejko nie wiedział), opowiadana jest nie poprzez akcję czy narracyjność obrazu, ale przez mimikę i ekspresję twarzy postaci. Są one czytelnymi znakami, odsyłającymi do dawnych wydarzeń, a malarz charakteryzuje wzajemne stosunki między nimi i reakcję na słowa Skargi przez pokreślenie stanów emocjonalnych. Obraz Jana Matejki wpisuje się w nurt historyzmu silnie rozwijający się w malarstwie europejskim drugiej połowy dziewiętnastego wieku. Miało to silny związek z kształtowaniem się w XIX stuleciu pojęcia świadomości narodowej.

  1. Reputację najsłynniejszego polskiego kaznodziei zawdzięcza Piotr Skarga romantykom i obrazowi Jana Matejki, na którym przedstawiony jest jako natchniony profeta, wieszczący przyszły upadek Polski. Kazania zaczęto czytać uważnie dopiero w XIX wieku, ze względu na ich proroczy charakter (zabory). U współczesnych wezwanie do bezinteresownej służby ojczyźnie spotkało się z niezrozumieniem – wówczas nie istniało jeszcze pojęcie patriotyzmu w dzisiejszym rozumieniu tego słowa. Podstawą identyfikacji była przynależność stanowa. Wierność wobec Rzeczypospolitej wynikała z traktowania jej jako własności całej szlachty. Powszechne więc było przekonanie, że służba dla kraju winna być wynagrodzona.
  2. Celem oratorskich ataków Skargi były choroby toczące państwo. W „Kazaniach sejmowych” mówca surowo potępia brak miłości ojczyzny, niezgodę wewnętrzną szlachty, rozwiązłość obyczajową oraz osłabienie władzy królewskiej. Ostrze krytyki wycelowane zostało także przeciw innowiercom.

Kazania zostały opublikowane dopiero w 1792 r. i forma sugeruje, że zostały wygłoszone. Prawdopodobnie autor napisał je po burzliwych obradach, które miały miejsce zimą 1597 r. w Warszawie.

  1. Przeczytajcie tekst Piotra Skargi „Kazania sejmowe” (podręcznik s. 68–70) wraz ze wskazówkami do analizy i interpretacji utworu.
  2. Określimy adresata kazania oraz cel jego wygłoszenia – ćw. 1. ze s. 70

Adresat: szlachta, posłowie i senatorowie, cel: przekonanie do podejmowania odpowiedzialnych i mądrych decyzji dotyczących Rzeczpospolitej, uzasadnienie: groźba upadku państwa.

  1. Wykonujemy ćw. 2. ze s. 70 – wskazanie obrazów i porównań, których autor kazań użył w odniesieniu do ojczyzny oraz określenie skojarzeń i odczuć, które one budzą.

Ojczyzna jako matka – odwołanie do wartości bliskich ludziom: poczucie więzi, szacunku, miłości; zyskanie przychylności słuchaczy; ojczyzna jako organizm dotknięty chorobami – wstrząśnięcie uczuciami słuchaczy, wzbudzenie troski, zainteresowania; ojczyzna jako tonący okręt – sugestywne oddziaływanie na wyobraźnię, poczucie odpowiedzialności.

  1. Ocena sytuacji XVI-wiecznej Rzeczpospolitej.

Wypełnij kartę pracy  Oceń sytuację

Proponowane odpowiedzi do karty pracy  Propozycja odpowiedzi do zadania z karty pracy

10. Wskażemy środki retoryczne zastosowane w kazaniu – ćw. 5. ze s. 70.

Przykładowa odpowiedź do ćw

11. Spróbujemy odnaleźć w tekście kazań nawiązania do Biblii i wyjaśnimy ich znaczenia – ćw. 6. ze s. 70 podręcznika

„Nie masz nic pod słońcem trwałego […]”* – parafraza fragmentu księgi Koheleta – wskazanie na nietrwałość i kruchość tego świata, która dotyka rodziny, narody, królestwa; „To wam rozkazuję – mówi Pan Jezus – abyście się społecznie miłowali. Pokój mój daję wam, pokój mój zostawuję wam […]”. – słowa Chrystusa z Ewangelii św. Jana, które wskazują na potrzebę miłości, bez której nie uda się podjąć działań na rzecz dobra ogółu;

„Miłujcie ojczyznę tę swoję i to Hieruzalem swoje, to jest Koronę tę i Rzeczpospolitą […]” – opisane w ostatniej wizji Apokalipsy św. Jana Nowe Jeruzalem, czyli miejsce, w którym godni dostąpili nagrody po śmierci; Rzeczpospolita to największa świętość, którą powinien szanować każdy obywatel;

„Nie tak jest , ale jako Pan rzekł: »Kto zdrowie swe miłuje, traci je. A kto je utraca, najduje je«” – parafraza słów Chrystusa z Ewangelii św. Jana – gdy ginie ojczyzna, giną wraz z nią obywatele.

Dziękuję za Waszą obecność. Proszę, byście do środy, 6 maja 2020 r., przeczytali kolejną krótką lekturę, której tekst bez problemu odnajdziecie w internecie – Jan Kochanowski „Odprawa posłów greckich”. Życzę Wam udanych świąt majowych.

Pozdrawiam

Agnieszka Piekarska