2PT (Tech)Zdalne Lekcje

język polski 2 PT

7.05.2020 r.

TEMAT: MIŁE, WYKWINTNE, PRZYJEMNE SALE I MIESZKANIE […] PUSTE JAK PSIARNIA. IDEA DOMU I BEZDOMNOŚCI.

Dom to symbol stabilizacji życiowej, spokoju, ciepła i relacji rodzinnych, które chronią człowieka przed samotnością. To swoiste „miejsce człowieka na świecie”.  Bezdomność natomiast jest utożsamiana z biedą, samotnością, zagubieniem, odrzuceniem społecznym, śmiercią. Na dzisiejszych zajęciach zanalizujemy ważne dla wymowy „Ludzi bezdomnych” idee domu i bezdomności.

  1. Przeczytaj fragmenty powieści zamieszczone w podręczniku na str. 79- 81
  2. Na podstawie fragmentów tekstu, proszę dokonać charakterystyki przestrzeni zamieszkiwanych przez:
  • Judyma- fragment 1
  • inż. Korzeckiego- fragment 2
  •  J. Podborską- marzeń związanych z posiadaniem własnego domu

Wykonaj polecenia do fragmentów tekstu, (podręcznik, s.82, zadania 1-6)

Zapoznaj się z sugestiami interpretacyjnymi analizowanych fragmentów powieści:

Charakterystyka przestrzeni Charakterystyka postaci
Fragment 1.

–  cisowskie mieszkanie T. Judyma (apartamencik),

–  dwie ogromne sale znajdujące się na parterze starego zamku (obszerne mieszkanie),

–  ślady dawnego bogactwa widoczne w wyposażeniu wnętrza (np.: ściany wyłożone makatami, piękne boazerie, złocone gzymsy itd.),

–  piękno elementów architektonicznych (np.: filigran królewskiego stylu),

–  komfort (kominek, wygodne sprzęty),

–  portrety kobiet (uśmiech widoczny na ich obliczach, odsłonięte ramiona).

–  fascynacja luksusem (uleganie pokusie komfortowego życia),

–  preferowanie wygodnego trybu życia,

–  fascynacja zmysłowym pięknem życia (wrażliwość na piękno),

–  somatyczność (zmysłowa atmosfera gabinetu).

Fragment 2.

–  mieszkanie Korzeckiego,

–  duże, ale puste mieszkanie (jak psiarnia),

–  spartańskie wyposażenie (w mieszkaniu znajdują się tylko niezbędne sprzęty),

–  ubogie wyposażenie apartamentu oferowanego Judymowi, – ograniczenie wyposażenia mieszkania do minimum, – wnętrze „bez tożsamości”.

–                    skromność,

–                    funkcjonalność,

–                    ascetyczność (spartańskość), – tajemniczość (enigmatyczność), – pogarda dla dóbr materialnych.

Charakterystyka przestrzeni Charakterystyka postaci
Fragment 3.

–  wymarzone mieszkanie Joanny,

–  odrzucenie elementów świadczących o zbytku, luksusie,

–  mieszkanie pełne prostych sprzętów,

–  piękno prostoty wyposażenia mieszkania,

–  przedmioty stworzone z niepotrzebnej materii.

–  skromność,

–  wrażliwość na piękno zwykłych przedmiotów,

–  szacunek dla pracy ludzkich rąk,

–  mieszkanie jako ucieleśnienie marzeń o kresie bezdomności

3.Zastanów się , do ilu bohaterów powieści można odnieść kategorię „bezdomności”, na czym polega ten stan w ich życiu.

  • Judym konieczność opuszczenia ojca / wychowywanie przez znienawidzoną ciotkę, nieustanne wynajmowanie mieszkań (Paryż, Warszawa, Cisy itd.), trudności w nawiązywaniu kontaktów z współpracownikami,
  • Podborska sieroctwo, konieczność opuszczenia rodzinnego domu, zamieszkiwanie na pensjach, nieustanne poszukiwanie pracy zarobkowej, podróżowanie razem z pracodawcami;
  • bracia J. Podborskiej życie poza krajem, z dala od siostry / rodziny, konieczność przebywania na zesłaniu (Wacław), – inż. Korzecki dekadenckie poczucie bezsensowności ludzkiego życia,
  • rodzina W. Judyma bieda rodziny proletariackiej zmuszająca do opuszczenia rodzinnego miasta, emigracja zarobkowa, – mieszkańcy warszawskiej dzielnicy biedy nieludzkie warunki życia.

Uporządkowanie informacji uwzględniającej dosłowny i metaforyczny sens formuły „bezdomności” – poniższe informacje przepisz do zeszytu.

Oblicza bezdomności
Sens dosłowny aspekt przestrzenny: Sens metaforyczny aspekt emocjonalny, społeczny, światopoglądowy i in.:
Tomasz Judym
– nieustanne zmienianie miejsca zamieszkania spowodowane przez złożoną sytuację w dzieciństwie (przeprowadzka z rodzinnego domu do ciotki) oraz poszukiwanie stałego miejsca pracy / utratę posad (Warszawa – Cisy – Dąbrowa)

 

– Judym jako człowiek wykorzeniony; – bezdomność Judyma jako wynik awansu społecznego (trudności w odnalezieniu się w środowisku inteligenckim oraz w sferach wyższych);

– bezdomność jako świadomy wybór bohatera (założenie rodziny jako zagrożenie dla możliwości realizacji planów zawodowych)

 

Wiktor Judym
– opuszczenie kraju spowodowane przez biedę i nędzę życia proletariackiego (emigracja zarobkowa) oraz socjalistyczne poglądy (utrata pracy) – samotność (poczucie odrzucenia przez brata, któremu udało się zdobyć wykształcenie i zawód przynoszący prestiż społeczny);
Oblicza bezdomności
Joanna Podborska
–  konieczność opuszczenia domu spowodowana trudną sytuacją rodzinną (zubożenie),

–  specyfika pracy (posada prywatnej nauczycielki jako praca zmuszająca Joannę do ciągłych podróży).

–  sieroctwo, tęsknota za braćmi;

–  samotność kobiety w społeczeństwie stanowionym przez władzę mężczyzn;

–  samotność Joanny jako wynik odrzucenia przez Tomasza.

Wacław Podborski
– konieczność opuszczenia kraju w wyniku działalności w opozycji politycznej (zesłanie na Sybir) –  tęsknota za bliską rodziną,

–  samotna śmierć na zesłaniu z dala od ukochanej rodziny.

Les-Leszczykowski
– konieczność opuszczenia kraju po wzięciu udziału w powstaniu styczniowym (ucieczka – emigracja polityczna) – samotność emigranta, który nie ma możliwości powrotu do ojczyzny z powodów politycznych
inż. Korzecki
– człowiek „bez biografii” (nie wiadomo skąd pochodzi, dokąd zmierza) – samotność egzystencjalna bohatera jako przejaw jego nadwrażliwości emocjonalnej, postawy dekadenckiej (tajemnicze samobójstwo jako próba ucieczki od poczucia bezsensu)

„Bezdomność” w powieści S. Żeromskiego manifestowana jest za  pomocą: biedy, nędzy, nieludzkich warunków egzystencji, bezrobocia, sieroctwa, samotności, niemożności znalezienia dla siebie miejsca w przestrzeni społecznej, zagubienia egzystencjalnego, poczucia tragizmu.

  1. Polecenie: Odwołując się do treści powieści, zgromadź informacje na temat „domów” Tomasza Judyma. Na podstawie zgromadzonych informacji sformułuj wnioski odnoszące się do głównego bohatera.

Przykładowe wnioski znajdziesz w załączniku- sugestie interpretacyjne- 1

  1. Podsumowanie:

Interpretacja sensu tytułu powieści Żeromskiego w odniesieniu do jego problematyki.

Tytuł powieści Stefana Żeromskiego można rozpatrywać w sensie dosłownym oraz metaforycznym.

W znaczeniu dosłownym, ludzie bezdomni to ludzie, którzy nie mają własnego domu. Zagadnieniu temu pisarz poświęca wiele uwagi.

Bezdomnymi są nie tylko główni bohaterowie utworu – Tomasz Judym i Joanna Podborska. Bezdomność dotyczy również ludzi z dalszego tła powieści, należący do klasy robotniczej, którzy żyją w tragicznych warunkach mieszkaniowych. Żeromski podkreśla ten fakt, określając ich mieszkania jako „nory” i „budy”. Wielu z nich, podobnie jak Wiktor Judym, zostaje zmuszonych do tułaczki po świecie w poszukiwaniu godziwej pracy. Znaczenie dosłowne tytułu dzieła jest jednocześnie oskarżeniem panującego porządku społecznego.

Bezdomność w powieści Żeromskiego posiada również znaczenie metaforyczne, rozpatrywane w kilku aspektach. W „Ludziach bezdomnych” zarówno główni bohaterowie, jak i wiele postaci drugoplanowych (Wiktor Judym, inżynier Korzecki, M. Leszczykowski) nie mają swojego miejsca na świecie. Taki sens bezdomności można określić jako bezdomność społeczną.

W „Ludziach bezdomnych” można odnaleźć również sens bezdomności nie wypowiedziany wprost ze względu na cenzurę. To bezdomność ludzi, którzy ze względów politycznych musieli opuścić ojczyznę – dobrowolnie jak Wiktor Judym lub z rozkazu władz jak brat Joanny, Wacław, umierający na zesłaniu.

Metaforę bezdomności można odczytać także w sensie egzystencjalnym. Wynikała ona z poczucia wyobcowania, samotności, niemożności pogodzenia się ze złem oraz „niezakorzenienia” człowieka w świecie. Taki typ bezdomności odczuwał inżynier Korzecki, w którego osamotnieniu i lęku przed światem znalazły odbicie zagadnienia charakterystyczne dla dekadentyzmu. Ostatecznie bohater odrzucił świat, popełniając samobójstwo.

Tytuł powieści Stefana Żeromskiego można więc interpretować w różnoraki sposób. „Ludzie bezdomni” to nie tylko ci, którzy nie mają własnego domu – w znaczeniu potocznym, ale także ci, którzy nie mają ojczyzny oraz ci, którzy nie potrafią odnaleźć się w świecie.

Na zakończenie zajęć przeczytaj jak o bezdomności  pisał S. Żeromski we wspomnieniach o Marianie Abramowiczu, działaczu ruchu podziemnego, zesłanego do Wierchojańska:

„Gdy napisałem był opowiastkę o ludziach bezdomnych tego typu, a raczej o tym antropologicznym gatunku pod tytułem „Ludzie bezdomni”, otrzymałem daleką, ogólną drogą, fotografię Mariana Abramowicza i jego rodziny z Wierchojańska na Sybirze, w futrach reniferowych czy niedźwiedzich. Twarze tylko aryjskie wskazywały, że to nie są Eskimosi lub Jakuci. Na odwrocie wizerunku znalazłem napis: „Za „Bezdomnych” od bezdomnych podziękowanie i pozdrowienie. Była to w moim życiu pisarskim najzaszczytniejsza „recenzja” i najwyższa nagroda.”.

Praca domowa:

Przypominam, że jutro- 8 maja 2020 r.  na drugiej godzinie lekcyjnej- 8.50- 9.35, piszecie sprawdzian z ostatnio omawianej lektury- „Zbrodnia i kara”. Proszę w dniu jutrzejszym o godz. 8.50 zalogować się na portalu epodręczniki.pl i otworzyć oraz rozwiązać, przesłany przeze mnie sprawdzian. Logujecie się za pomocą loginu i hasła, które otrzymaliście od wychowawcy.

W razie pytań lub problemów proszę o kontakt przez Messengera.

Pozdrawiam – Bożena Kusiuk