1B4 (Tech)1F4R (Tech)1P4 (Tech)Zdalne Lekcje

WOS 1F4R, 1P4, 1B4

Temat: Prawa i wolności człowieka i ich ochrona – 3.04.2020 r.

1 Co to są prawa człowieka?

Prawa człowieka – zespół praw i wolności przysługujący każdemu człowiekowi z chwilą urodzenia, bez względu na: rasę, język, wyznanie, narodowość, płeć, przekonania polityczne oraz pochodzenie społeczne.

2 Geneza praw człowieka

Początki praw człowieka sięgają czasów starożytnych. Pojęcie godności człowieka pojawiło się w myśli starożytnych filozofów m.in. u Arystotelesa. Elementy praw człowieka znajdujemy także w Dekalogu. Pierwszy dokument zawierający podstawowe prawa i wolności człowieka pojawił się już w średniowieczu.  Była to tzw. Wielka Karta Swobód, którą wydał w 1215 r. król Anglii Jan bez Ziemi. Głosiła ona m.in. , że żaden poddany nie będzie więziony i pozbawiony majątku bez prawomocnego wyroku sądowego. Rozkwit idei praw człowieka nastąpił w XVIII wieku, w okresie oświecenia. Zniesiono wówczas tortury, a pod koniec wieku pojawiły się dwa ważne akty prawne dotyczące praw i wolności człowieka. W 1787 r.  uchwalono Konstytucję w Stanach Zjednoczonych, a w 1789 r. we Francji powstała Deklaracja Praw i Wolności Obywatela. Dalszy rozwój praw i wolności człowieka nastąpił w XIX i XX wieku. Obradujący w latach 1814-1815 Kongres Wiedeński przyniósł zniesienie niewolnictwa w koloniach europejskich, a na przełomie XIX i XX wieku prawa uzyskały kobiety. Po II wojnie światowej, w 1945 r. powstała Organizacja Narodów Zjednoczonych, która w 1948 r. uchwaliła Powszechną Deklarację Praw Człowieka będącą pierwszym katalogiem prawa międzynarodowego.

3 Kategorie praw i wolności człowieka

Prawa i wolności pierwszej generacji

  1. Prawa fundamentalne: prawo do życia, prawo do wolności, prawo do sprawiedliwego sądu itp.
  2. Prawa obywatelskie : prawo do zawarcia małżeństwa, prawo do swobodnego poruszania się, prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania itp.
  3. Prawa polityczne : prawo wyborcze (czynne i bierne), prawo do wolności opinii i swobody jej wyrażania, prawo do zgromadzeń i stowarzyszania się itp.:

Prawa i wolności drugiej generacji

  1. Prawa ekonomiczne : prawo do pracy, prawo do wynagrodzenia itp.
  2. Prawa socjalne i kulturalne : prawo do nauki, prawo do ochrony zdrowia, prawo do urlopu i wypoczynku itp.

Prawa i wolności trzeciej generacji

  1. Prawa ekologiczne : prawo do zdrowego i nie zanieczyszczonego środowiska naturalnego
  2. Prawa korzystania z dorobku współczesnej cywilizacji : prawo do pomocy humanitarnej, prawo do pokoju, prawo do ochrony danych osobowych itp.

4 Problem łamania praw człowieka na świecie

Do najczęściej występujących przypadków łamania praw człowieka należą: stosowanie tortur, kara śmierci, dyskryminacja kobiet, łamanie praw dziecka i nietolerancja wobec mniejszości seksualnych. Najczęściej do przypadków łamania praw człowieka dochodzi w Afryce, krajach arabskich oraz Korei Północnej i Chinach.

Zadanie do samodzielnego wykonania przez ucznia

Korzystając z podręcznika, Wiedza o społeczeństwie, zakres podstawowy, wyd. Operon str. 119-122 lub Internetu wymień najważniejsze dokumenty ochrony praw człowieka, i podaj rok kiedy powstały.

Pracę prześlij na dziennik elektroniczny. W razie niejasności dzwoń na nr. 505790622.

Dariusz Nastaj