3BT (Tech)Zdalne Lekcje

język polski III BT

13.05.2020. Temat: Dywan żywy, który […] rozpadł się w ruchome kwiaty… Mityzacja rzeczywistości w prozie Schulza.

 

„Nie ma ani okruszyny wśród naszych idei, która by nie pochodziła z mitologii – nie był przeobrażoną, okaleczoną, przeistoczoną mitologią.[…] Dlatego wszelka poezja jest mitologizowaniem, dąży do odtworzenia mitów o świecie. Umitycznienie  świata nie jest zakończone” – Bruno Schulz.

Pisarz w swoich utworach przywołał świat dzieciństwa, by nadać mu rangę mitu – postaci Ojca, Matki, służącej Adeli, prowincjonalne miasteczko to archetypy ogólnoludzkich pragnień pokus, zachowań.

ARCHETYPY – (z gr. praobrazy) – pierwotne wyobrażenia i wzorce zachowania człowieka, wyparte ze świadomości wraz z rozwojem cywilizacji i kultury (więcej: podręcznik s.63)

Za pomocą zmetaforyzowanego, poetyckiego języka Schulz pragnął dotrzeć do sensu świata, który widział w nieustannej przemianie rzeczy i ludzi. To z kolei sprawiło, że opisana w jego prozie rzeczywistość nabiera cech fantastycznych, onirycznych.

Przeczytaj Fragmenty opowiadania „Ptaki” ze zbioru „Sklepy cynamonowe” (podręcznik, s.60) lub:

https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/sklepy-cynamonowe-ptaki.pdf

następnie wykonaj polecenia do tekstu.

 

Kluczowe tezy jako kierunki interpretacji opowiadania Ptaki:

  • mityzacja dzieciństwa,
  • język metaforyczno-symboliczny,
  • dynamiczność i oniryczny charakter rzeczywistości.

 

Analiza i interpretacja portretu Ojca:

„Ojciec nie wychodził już z domu. […] Od spraw praktycznego życia oddalał się coraz bardziej”.

 

…wykonywał […] wszystkie reparatury w górnych regionach pokoju. […] majstrował coś przy suficie, przy karniszach wysokich okien, przy kulach i łańcuchach lamp wiszących. Zwyczajem malarzy posługiwał się drabiną jak ogromnymi szczudłami […]

 

Palił w piecach, studiował nigdy niezgłębioną istotę ognia, wyczuwał słony, metaliczny posmak i wędzony zapach zimowych płomieni […]

 

Była to początkowo namiętność myśliwego i artysty zarazem, była może także głębsza, zoologiczna sympatia kreatury dla pokrewnych, a tak odmiennych form życia, eksperymentowanie w nie wypróbowanych rejestrach bytu.

 

Mój ojciec chodził wzdłuż półek w zielonym fartuchu, jak ogrodnik […], i wywabiał z nicości te pęcherze ślepe, pulsujące życiem, te niedołężne brzuchy, przyjmujące świat zewnętrzny tylko w formie jedzenia.

 

…kondor, ogromny ptak o szyi nagiej, twarzy pomarszczonej i wybujałej naroślami. Był to chudy asceta, lama buddyjski, pełen niewzruszonej godności w całym zachowaniu, kierujący się żelaznym

ceremoniałem swego wielkiego rodu. Gdy siedział naprzeciw ojca […] wydawał się ze swym kamiennym profilem starszym bratem mego ojca.

Nie poprzestając na wylęganiu coraz nowych egzemplarzy, ojciec mój urządzał na strychu wesela ptasie, wysyłał swatów, uwiązywał w lukach i dziurach strychu ponętne, stęsknione narzeczone i osiągnął w samej rzeczy to, że dach naszego domu, ogromny, dwuspadowy dach gontowy, stał się prawdziwą gospodą ptasią, arką Noego […]

Tak straciliśmy ojca z widoku na przeciąg kilku tygodni. Rzadko tylko schodził do mieszkania i wtedy mogliśmy zauważyć, że zmniejszył się jakoby, schudł i skurczył. Niekiedy przez zapomnienie zrywał się

z krzesła przy stole i trzepocąc rękoma jak skrzydłami, wydawał pianie przeciągłe, a oczy zachodziły mu mgłą bielma. Potem, zawstydzony, śmiał się razem z nami i starał się ten incydent obrócić w żart.

 

–             samotnik izolujący się od zewnętrznego świata;

–             indywidualista, idealista, artysta (opozycja: góra–dół, pion–poziom, motyw malarza na drabinie jak w malarstwie J. Malczewskiego, motyw drabiny Jakubowej);

–             filozof studiujący żywioł ognia;

–             eksperymentator, pasjonat;

–             kreator, demiurg (motyw Boga-ogrodnika, nawiązanie do Księgi Rodzaju);

–             mędrzec o cechach ascety, mnicha;

–             fantasta dający upust wyobraźni, czarodziej, mag, władca królestwa;

–             człowiek wyalienowany, świadomy swej inności w konfrontacji z racjonalną rodziną.

 

Wniosek: silna indywidualność, typ introwertyczny, ginący w zderzeniu z realnym, racjonalnym światem.

 

Charakterystyka relacji między Ojcem i Adelą uwzględniająca kontekst psychoanalizy.

– uosobienie erotycznej władzy kobiety nad mężczyzną, pewne określone gesty Adeli uruchamiają skojarzenia seksualne mężczyzny, uwalniają, skrywane w podświadomości i tłumione popędy; obiekt czci ze strony Ojca, źródło strachu, ale i ekscytacji

– uosobienie życiowego praktycyzmu, trzeźwej użyteczności niszczącej sztukę, będącą sublimacją popędu seksualnego

–  zobrazowanie zwycięstwa sfery id nad sferą ego

Ojciec – irracjonalizm, duchowość , podporządkowanie, chaos, żywioł, natura, kreacja, fantazja,  pierwiastek dionizyjski

Adela – racjonalizm, cielesność, dominacja, porządek, kultura,  dekonstrukcja, destrukcja, praktycyzm, pierwiastek apolliński.

Co symbolizuje w opowiadaniu postać ojca, a co Adeli? Odwołaj się do teorii archetypów (wykorzystaj miniprzewodnik – podręcznik, s. 64)

Pozdrawiam – Katarzyna Nowak