2BT (Tech)Zdalne Lekcje

język polski II BT

27.04.2020. Temat: Zmarnowaliście życie moje… zatruliście dwa pokolenia! Miłość w czasach nieromantycznych.

Celem lekcji jest omówienie roli poezji romantycznej w ukształtowaniu się miłosnych wyobrażeń Wokulskiego, określenie wpływu uczucia na działania podejmowane przez bohatera i dokonywane przez niego wybory życiowe oraz wskazanie cech Wokulskiego upodabniających go do bohaterów romantycznych.

MIŁOŚĆ ROMANTYCZNA – jeden z tematów literackich w epoce romantyzmu, a jednocześnie ważna część romantycznego stylu życia. Według romantyków miłość to uczucie jedyne w swoim rodzaju, niejednoznaczne, pełne sprzeczności i namiętności. Przynosi ekstazę i cierpienie, choć może mieć charakter zarówno platoniczny, jak i zmysłowy. Obdarzeni niezwykłą wrażliwością i intuicją kochankowie osiągają jedność duchową, która sięga aż po grób.

  1. Przeczytaj fragment powieści przedstawiający rozmowę Rzeckiego z Szumanem na temat Wokulskiego.

Kiedy przyszliśmy do mego mieszkania i podano samowar, odezwałem się.

— Powiedz mi, doktorze, ale szczerze, co myślisz o Stachu?… Bo on mnie niepokoi. Widzę, że od roku rzuca się na jakieś po prostu awantury… Ten wyjazd do Bułgarii, a dziś ten magazyn… spółka… powóz… Jest dziwna zmiana w jego charakterze…

— Nie widzę zmiany — odparł Szuman. — Był to zawsze człowiek czynu, który, co mu przyszło do głowy czy do serca, wykonywał natychmiast. Postanowił wejść do uniwersytetu i wszedł, postanowił zrobić majątek i zrobił. Więc jeżeli wymyślił jakieś głupstwo, to także się nie cofnie i zrobi głupstwo kapitalne. Taki już charakter.

— Z tym wszystkim — wtrąciłem — widzę w jego postępowaniu wiele sprzeczności…

— Nic dziwnego — przerwał doktór. — Stopiło się w nim dwu ludzi: romantyk sprzed roku sześćdziesiątego i pozytywista z siedemdziesiątego. To, co dla patrzących jest sprzeczne, w nim samym jest najzupełniej konsekwentne.

— A czy nie wplątał się w jakie nowe historie?… — spytałem.

— Nic nie wiem — odparł sucho Szuman.

Umilkłem i dopiero po chwili spytałem znowu:

— Cóż z nim jednak w rezultacie będzie?…

Szuman podniósł brwi i splótł ręce.

— Będzie źle — odparł. — Tacy ludzie jak on albo wszystko naginają do siebie, albo trafiwszy na wielką przeszkodę rozbijają sobie łeb o nią. Dotychczas wiodło mu się, ale… nie ma przecie człowieka, który by w życiu wygrywał same dobre losy…

— Więc?… — spytałem.

— Więc możemy zobaczyć tragedię — zakończył Szuman. Wypił szklankę herbaty z cytryną i poszedł do siebie.

 

 

Szuman opisuje Wokulskiego i jego zachowanie w kategoriach socjologicznych. Wyjaśnia „niekonsekwencje” osobowości Wokulskiego, twierdząc, że wynikają one z określonych czynników społeczno-kulturowych. Charakterystyka Wokulskiego dokonana przez Szumana opiera się na metodologii Hippolyte’a Taine’a, który jako jeden z teoretyków myśli pozytywistycznej określił rasę, środowisko i czas jako trzy podstawowe czynniki kształtujące życie każdego człowieka. Teza Taine’a stanowi w istocie rozwinięcie hipotez stawianych przez Herberta Spencera i Karola Darwina. Postrzeganie Wokulskiego jako osobowości romantyczno-pozytywistycznej jest konsekwencją zastosowania naukowej (socjologicznej) metody do opisania jego charakteru. Podkreśla to jednocześnie tragizm egzystencji człowieka zniewolonego przez „siły wyższe” – w tym wypadku utożsamione z kategoriami socjologicznymi/ społecznym.

  1. W jaki sposób zakochanie się w arystokratce wpłynęło na decyzje życiowe Wokulskiego?

Rozwiń zdania:

„Gdyby Wokulski nie zakochał się w Izabeli, to…”

„Zakochanie się w Izabeli wpłynęło na decyzje życiowe Wokulskiego w taki sposób, że…”

Uporządkuj chronologicznie epizody z życia Wokulskiego:

  • spotkał się w warszawskimi arystokratami w celu założenia spółki do handlu z Rosją (spółka miała mu pomóc zbliżyć się do sfer arystokratycznych)
  • kupił konia Krzeszowskiego i wziął udział w wyścigach konnych (uczestnictwo w zawodach miało pozwolić mu zaistnieć w środowisku arystokratycznym)
  • pojechał do Zasławka na zaproszenie prezesowej Zasławskiej
  • zgromadził ogromny majątek (zaryzykował – wyjechał do Bułgarii, handlował bronią, co przyniosło mu zyski finansowe)
  • wyjechał do Paryża
  • poznał samego siebie (miłość do Izabeli Łęckiej pozwoliła mu ostatecznie nabrać dystansu do własnego życia)
  • zakupił kamienicę Łęckich za pośrednictwem Szlangbauma
  • chciał popełnić samobójstwo (chciał zginąć pod kołami pociągu, gdy uświadomił sobie, że Łęcka jako jego żona nie powstrzymałaby się przed zdradzeniem go)
  • postanowił się nauczyć języka angielskiego (znajomość języka miała mu pomóc zbliżyć się do Łęckiej)
  • zwolnił Mraczewskiego (jednego ze swoich subiektów)
  • złożył dużą ofiarę w kościele w czasie kwesty wielkopiątkowej
  • pojedynkował się z Krzeszowskim
  • zachciało mu się żyć (jego życie nabrało sensu po tym, jak przypadkowo w jednym z warszawskich teatrów zobaczył Izabelę Łęcką)

 

  1. Przeczytaj zamieszczony w podręczniku (lekcja nr 60 – Miłość w czasach nieromantycznych) fragment powieści, a następnie wykonaj polecenia do tekstu.

Samotna podróż Wokulskiego była okazją do refleksji nad wyborami emocjonalnymi bohatera. Fragment ukazuje jeden z „paryskich” epizodów z życia Wokulskiego, przedstawia rozmyślania Wokulskiego nad miłością, źródłem których jest lektura wiersza Mickiewicza oraz ukazuje znaczenie poezji romantycznej w życiu Wokulskiego.

Refleksje Wokulskiego na temat poezji i sposobu przedstawienia tematu miłości przez literaturę francuską:

Definiowanie miłości przez Wokulskiego:

  • miłość jako źródło szczęścia
  • miłość jako sens życia
  • miłość jako siła ożywcza
  • miłość jako pocieszenie (nadzieja)

Rzeczywistość polska XIX w. :

  • Polacy nie szanują wykształcenia, pracowitości
  • Polacy cenią pieniądze i tytuły
  • społeczeństwo jest podzielone (przypomina strukturę feudalną)
  • rzeczywistość nie pozwala ludziom w imię miłości przekraczać barier społecznych

Rzeczywistość francuska:

  • Francuzi są pozbawieni uprzedzeń feudalnych
  • Francuzi szanują wykształcenie i pracowitość
  • możliwość wszechstronnego rozwoju człowieka

Miłość w ujęciu Mickiewicza:

  • utożsamienie miłości z sacrum
  • miłość jako zjawisko oddzielające człowieka od rzeczywistości (niepochwytny ideał)
  • miłość jako źródło trosk, cierpień (żałobny ołtarz)
  • tęsknota i rozpacz jako uczucia związane z miłością
  • miłość jako trucizna (siła niszcząca człowieka)

Miłość w ujęciu francuskich pieśniarzy:

  • miłość jako źródło szczęścia (rozkoszy)
  • miłość jako forma zabawy

Sytuacja Wokulskiego:

  • Wokulski jako więzień romantycznego definiowania miłości
  • tragiczna sytuacja Wokulskiego wypadkową mitu romantycznej miłości i realiów Polski 2. połowy XIX w.

 

  1. Wokulski jako bohater romantyczny:
  • Romantyczna biografia bohatera – uczestnictwo w powstaniu styczniowym, zesłanie na Sybir, enigmatyczność biografii bohatera (jej niejednoznaczne zakończenie)
  • Sposób rozumienia miłości – identyfikowanie miłości ze zjawiskiem ze sfery sacrum, idealizacja miłości (i wybranki serca) interpretowanie faktu zakochania się jako przeznaczenia, odczuwanie miłości przez cierpienie
  • Stosunek do innych ludzi – przekonanie o własnej nieprzeciętności (indywidualizm), samotność społeczna bohatera, przejawy prometeizmu (chęć pomocy potrzebującym, wrażliwość na zło i cierpienie),pogarda (duma)
  • Szaleństwo bohatera – impulsywność / emocjonalność(podejmowanie istotnych decyzji pod wpływem emocji), popadanie w skrajne stany uczuciowe (np. radość – pesymizm), próba samobójcza, „ból świata” (życie jako źródło cierpienia)

 

  1. Pozytywista czy jednak romantyk? Sporządź notatkę wskazując konkretne działania bohatera w takich dziedzinach jak: edukacja i nauka, aktywność gospodarcza i społeczna, wyobrażenia o miłości i sposoby zdobywania ukochanej, sens życia.

Notatkę prześlij jako potwierdzenia realizacji zajęć do 04.05.2020.

Pozdrawiam – Katarzyna Nowak