1FTR (Tech)

Język polski 26.03.2020 r.

Drodzy Uczniowie,

kolejna lekcja z cyklu opracowanie „Makbeta” W. Szekspira.

Temat:

O władzy, która niewoli.

„Makbet” Szekspira jako studium obsesji rządzenia.

 

  1. „Makbet”, pochodzący z tego samego okresu twórczego Szekspira co „Romeo i Julia” (1595–1609), podejmuje uniwersalne problemy człowieka. Jakie?

Tekst I

[…] Życie jest jedynie

Przelotnym cieniem; żałosnym aktorem,

Co przez godzinę puszy się i miota

Na scenie, po czym znika; opowieścią

Idioty, pełną wrzasku i wściekłości,

A nie znaczącą nic.

Akt V, scena 5 – Tekst I: Życie jako teatr, ludzie zmuszeni do odgrywania nic nieznaczących ról. Koncepcja pesymistyczna, pokazuje słabość człowieka, który nie ma wpływu na swój los.

Tekst II

Gdyby to mogło stać się i z tą chwilą

Ustać – na zawsze odejść w przeszłość – wtedy

Niechby się stało jak najprędzej. Gdyby

Zabojstwo mogło nie mieć następstw, gdyby

Ta śmierć po prostu znaczyła nasz triumf,

A cios był wszystkim i końcem wszystkiego. –

Przynajmniej tutaj, na tym brzegu, na tym

Doczesnym lądzie – o, wtedy by można

Nie dbać o życie przyszłe – Ale tutaj

Za takie czyny spada na nas kara;

Krwawa nauczka, ktorą chcemy dać

Światu, obraca się przeciw nam samym.

A puchar, w ktory wlaliśmy truciznę,

Bezstronna Sprawiedliwość właśnie nam

Do ust przytyka.

[…]

Stać mnie na wszystko co godne człowieka.

Kto się na więcej waży – ten nim nie jest.

[…]

Rodź mi już tylko

Synow.

[…]

Grajmy komedię: niechaj twarz fałszywa

Przed wzrokiem świata fałsz serca ukrywa.

Akt I, scena 7  Tekst II:  Zbrodnia i jej konsekwencje, problem czynów, które obracają się przeciwko ich wykonawcom.

Tekst III

Nad całą

Połkulą globu jakby śmierć zawisła;

Na nic zasłony, baldachimy – śpiących

Nękają złe sny, w ktorych Czarna Magia

Składa ofi ary bogini Hekacie,

A Mord, zbudzony wyciem wilka, ktore

Czujnie ostrzega go i czas mu mierzy,

Podkrada się jak upior, coraz bliżej

Swojego celu.

Akt II, scena 1 Tekst III:  Żądza mordu, która rządzi człowiekiem.

Problem władzy.

  1. ZANIM MAKBET SPOTKAŁ WIEDŹMY – ANALIZA SCENY II AKTU I

Zagadnienia do analizy sceny II z aktu I:

  • Analizując scenę II, zrekonstruuj świat wartości Makbeta.
  • Scharakteryzuj sposób, w jaki Szekspir obrazuje rycerską „dzielność” Makbeta. W odpowiedzi uwzględnij, jakie skojarzenia wywołują w Tobie przedstawione w dramacie obrazy typowe dla kultury rycerskiej, np. ukazujące sposób walki.

Prawy, szlachetny, honorowy, rycerski, waleczny, męski, gościnny, odważny, dzielny, oddany królowi, zdolny do poświęcenia życia za ojczyznę i króla, brzydzący się zdradą, żyjący w zgodzie z etosem rycerskim, zasłużył na dobrą sławę, niezwykła indywidualność, poddana silnym namiętnościom, bogata wewnętrznie.

Bohater Szekspira został pokazany w sytuacji wyboru. Makbet jest wystawiony na próbę, w jego życie ingerują zewnętrzne siły zła, którym się poddaje. Ulega metamorfozie: od postawy prawego i szlachetnego rycerza, wiernego swojemu władcy, do okrutnego tyrana, który brnie w zbrodnie, świadom, że przyniosą mu one tragiczny finał.

  1. Odczytaj  scenę VII z aktu I.

Sformułuj odpowiedzi na pytania ilustrujące przemianę Makbeta:

– Jakie konsekwencje planowanego czynu wymienia Makbet w pierwszych pięciu wersach cytowanego fragmentu?

– Wymień argumenty Makbeta przeciwko zabójstwu Duncana – wersy 6 – 16.

– Opisz rozterkę Makbeta wyrażoną przez niego w wersach 17 – 19.

DOBRO  – MAKBET –  ZŁO

Jest gotowy popełnić zło dla osiągnięcia celu, ale tylko jeden raz.

– Jedno zabójstwo nie rozwiąże wszystkich problemów.

– Ma świadomość, że zabójstwo to czyn ścigany prawem.

– Wie, że to czyn niemoralny, karany przez siły wyższe.

– Zabójstwo będzie złamaniem wierności wasala wobec suwerena.

– Nie wolno podnieść ręki na krewnego.

– Nie należy naruszać zasady ochrony gościa w domu.

– W wyniku mordu Szkocja straci dobrego władcę.

– Morderca prawego króla ściągnie na siebie klątwę.

– Nie ma wystarczających motywów do popełnienia zbrodni.

 

Duma i pragnienie władzy nie dają Makbetowi spokoju.

– Trzeba porzucić plany przejęcia władzy.

– Chore ambicje mogą być zgubą dla człowieka.

– Zabicie Dunkana będzie niewdzięcznością wobec dobrego króla.

– Makbet straci dobre imię.

– Nie chce zatracić człowieczeństwa.

 

Zbrodnia może zostać odkryta. Gotowość do popełnienia mordu pomimo świadomości jego ohydy.

 

Wniosek :

Makbet przytacza wiele argumentów przeciw zbrodni, jest człowiekiem zdolnym do refleksji nad własnym postępowaniem. Jednak duma i źle rozumiana ambicja zaczynają dominować nad jego moralnymi wątpliwościami.

  1. Próba odtworzenia profilu psychologicznego Makbeta – karta pracy nr 1.

Spróbujcie wypełnić kartę pracy samodzielnie, na następnej zdalnej lekcji przyślę wam rozwiązania, byście mogli sprawdzić prawidłowość wykonanego zadania.

  1. Tragizm Makbeta wynika ze słabości jego charakteru, z przymusu, jakiemu podlega, jeśli chce ukryć swoje kolejne zbrodnie. Szekspir pokazuje w dramacie błędne koło zbrodni zataczającej coraz szersze kręgi. Jest to problem o wymiarze uniwersalnym, prowadzący do pytania o obecność i przyczynę zła w życiu każdego człowieka.

Przeczytajcie wypowiedź Krzysztofa Globisza, odtwórcy roli Makbeta w inscenizacji Andrzeja Wajdy na deskach Teatru Starego w Krakowie z 2004 r.

„To sztuka o przemienianiu się człowieka w zło. Jak w Portrecie Doriana Graya. Zło wchodzi w nas i nagle tracimy nad nim kontrolę.

Dla mnie najważniejsze w Makbecie są wiedźmy – w pewnym momencie człowiek zostaje potrącony przez los jak w antycznej tragedii. Coś rozbija go od wewnątrz. Gdyby przepatrzeć życie codzienne, wielu Makbetów jest wokół nas, każdy z nas ma Makbeta w sobie. Najgorsze jest, gdy ingeruje się w działania losu, pomaga mu się.

Owo zło jest metafizyczne, bo związane z losem, z Opatrznością. Jestem przekonany, że rodzimy się z pewnym kodem przyszłości. Myślę, że Makbet ma piętno ofiary, o jakim mówi współczesna psychologia, a oprawcą jest los – i bezbłędnie go wybiera. To złowiona i przetrawiona ofiara.”

Olga Katafiasz, Krzysztof Globisz. Notatki o skubaniu roli, Warszawa 2010, s. 182.

Zło w Makbecie jest metafizyczne – niczym w antycznej tragedii dotyka człowieka z zewnątrz i przenika do jego duszy, początkowo jednak działa jako ingerencja losu, „pewien kod przyszłości”, z którym każdy z nas przychodzi na świat. Zastanówcie się, jaka jest odpowiedzialność bohatera za czyny, których się dopuścił wobec takiej koncepcji pochodzenia zła.

  1. Bardzo proszę byście po analizie wskazanych fragmentów „Makbeta” oraz przesłanych materiałów dodatkowych przesłali mi kilka argumentów do dyskusji na temat: „Samoświadomość Makbeta. Czy  z wypowiedzi bohatera wynika, że wziął moralną odpowiedzialność za zło, które popełnił?”. Przesłane, choćby trzy argumenty będą dla mnie potwierdzeniem udziału w lekcji.

Nie lekceważcie tych potwierdzeń obecności, bo jak wiecie musicie uzyskać wymaganą frekwencję, by być poddanym klasyfikacji. Do niektórych z Was będę się zwracała indywidualnie, bo kilka osób nie skontaktowało się ze mną.

Pozdrawiam Was serdecznie i życzę miłej przygody z lekturą!

Agnieszka Piekarska

Karta pracy nr 1