2PT (Tech)Zdalne Lekcje

język polski 2 PT

27.04.2020 r.

TEMAT:  Po prostu zabiłem… Nowoczesna, literacka psychologia zbrodni.

Cele lekcji:

  • nakreślenie portretu psychologicznego Raskolnikowa;
  • wskazanie różnorodnych motywów morderstwa;
  • przedstawienie wpływu dokonanej zbrodni na psychikę bohatera;
  • zinterpretowanie tytułu powieści w kontekście zaprezentowanej w niej koncepcji człowieka.

Przebieg lekcji:

  1. Wprowadzenie: Proszę przypomnieć sobie znanych zbrodniarzy w literaturze nowożytnej – Makbet, Hamlet, Balladyna. Romantycy – nawiązując do wierzeń ludowych – ukazywali ingerencję sił wyższych wymierzających karę temu, kto naruszył odwieczne niepisane prawa. Szekspir ukazywał chorobę duszy (niekiedy prowadzącą do samobójstwa), jako metaforyczną karę. Przypomnijcie sobie motywację poszczególnych postaci i ich czyny, jako zbrodnie z premedytacją.

Pojęcie premedytacja (łac. praemeditatio- wcześniejsze rozważenie)– oznacza dokładne zaplanowanie i przygotowanie przestępstwa.

Motywacja- pobudki, działania; w przypadku zbrodni- powód jej popełnienia, wiążący się dla zbrodniarza z jakąś korzyścią.

  1. Analiza postrzegania zbrodni przez bohaterów powieści „Zbrodnia i kara”– Marmieładowa i Raskolnikowa.

Proszę przeczytać z podręcznika akapity 1. i 2. ( s.35-36) dotyczące zbrodni oraz ich uzasadnienia w wypowiedziach bohaterów powieści.

Wnioski z analizy zapisz w zeszycie przedmiotowym.

Bohater Teza Uzasadnienie
Marmieładow Zbrodnia jest efektem nędzy. Nędza wyniszcza szlachetność, wrodzone dobre uczucia; jest źródłem wykluczenia społecznego; prowadzi często do autodestrukcji człowieka, a w efekcie – do zbrodni.
Raskolnikow Zbrodni towarzyszy stan podobny do choroby. Zbrodniarz w chwili popełniania mordu ma zaburzone racjonalne postrzeganie, zatraca rozsądek, rozwagę i przezorność, a także ograniczoną świadomość działania.

Wniosek: W powieści toczy się dyskusja, czy warunki ekonomiczne prowadzą do zbrodni, czy też jest ona wynikiem choroby, szaleństwa.

  1. Proszę przeczytać akapit 4 ( podręcznik, s. 37), w którym Raskolnikow w rozmowie z Sonią rozważa motywy dokonanej zbrodni. Można je podzielić na pozorne i właściwe.

Motywy pozorne:

  • chęć wsparcia finansowego matki i siostry;
  • rola dobroczyńcy ludzkości, pomoc materialna biedocie; – poprawienie własnej sytuacji bytowej.

Motywy rzeczywiste:

  • pragnienie władzy nad ludźmi;
  • chęć sprawdzenia siebie jako nadczłowieka.

Zbrodni towarzyszy choroba, ale Raskolnikow nie uznaje planowanego czynu za zbrodnię, więc nie doświadczy chorobowych zmian, czyli zaniku rozwagi i woli.

Jednostka wyższa nie ma skrupułów w czynieniu zła, ale Rodion po zbrodni traci pamięć i rozsądek, więc nie należy do grupy ludzi wyjątkowych.

Zabójstwo złego człowieka nie jest zbrodnią, ale Rodion przeżywa kryzys umysłowy i fizyczny, więc przeżywa rozterki, przeczuwa niewłaściwość mordu, jako drogi do poprawy świata.

  1. Interpretacja słów Raskolnikowa: Siebie zabiłem, a nie staruchę w kontekście fragmentów i całości utworu.

Rozmowa Rodiona z Sonią wskazuje na walkę wewnętrzną bohatera, dyskusję z samym sobą. Bohater ma na myśli raczej rozpad wyobrażenia o sobie niż wyrzuty sumienia, jako dowód świadomości zabicia człowieka. Jednak opisy jego stanów ducha pośrednio wskazują na wrażliwość moralną, a także zdolność do autorefleksji.

  1. Podsumowanie: interpretacja tytułu.

Zbrodnia

  • sens dosłowny: zabicie lichwiarki i jej siostry, przekroczenie norm prawnych
  • sens metaforyczny: złamanie praw naturalnych, zabicie w sobie człowieczeństwa, zatracenie moralności, odejście od zasad religii chrześcijańskiej, wymyślenie ideologii skierowanej przeciwko człowiekowi

Kara

  • sens dosłowny: katorga na Syberii
  • sens metaforyczny: stan fizycznej choroby organizmu, pogłębiające się problemy w relacjach międzyludzkich, straszne sny wskazujące na chorobę duszy, obłęd, psychoza, poczucie osaczenia, głos sumienia

Praca domowa:

  1. Proszę zrobić notatkę z dzisiejszych zajęć w zeszycie przedmiotowym.
  2. Na podstawie analizowanych na zajęciach fragmentów powieści proszę wskazać czynniki, które – zdaniem pisarza – prowadzą do moralnej degeneracji człowieka. Oczekuję od Was samodzielnych wypowiedzi, pisanych odręcznie- starannie i czytelnie. Odpowiedzi proszę przesłać w formie zdjęcia na mojego maila kusiuk@wp.pl w dniu dzisiejszym. Proszę podpisywać swoje prace.

Pozdrawiam- Bożena Kusiuk