język polski 2 PT

5.05.2020 r. 2 PT

Temat: Chłop potęgą jest i basta… Obraz wsi polskiej w Weselu

Dzień dobry,

Kolejne godziny zajęć poświęcimy na omówienie problematyki „Wesela” S. Wyspiańskiego. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego uważane jest za utwór najbardziej reprezentatywny dla twórczości autora i jedno z najważniejszych dzieł kultury narodowej, powstałych w epoce Młodej Polski.

Tekst dramatu znajdziecie na stronie https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wesele.html.

Przebieg lekcji:

1. Wprowadzenie:

Przestawienie sylwetki Stanisława Wyspiańskiego

Stanisław Wyspiański- dramatopisarz, poeta, inscenizator, twórca nowoczesnego teatru polskiego. Urodził się 15 stycznia 1869 roku w Krakowie, zmarł 28 listopada 1907 roku. Dorastał w Krakowie końca XIX wieku. Miejsce i środowisko, w jakim się wychował, w znacznej mierze ukształtowało jego sposób myślenia i wyobraźnię artystyczną. Wyspiański pochodził z rodziny artystycznej, jego ojciec był rzeźbiarzem. Swoją drogę twórczą rozpoczął, jako malarz, kształcił się pod kierunkiem Jana Matejki. Największym sukcesem scenicznym artysty stała się inscenizacja „Wesela”, w 1901 r.

Szczegółowe kalendarium życia i twórczości artysty znajdziecie w załączonym pliku- Kalendarium życia i twórczości Stanisława Wyspiańskiego

Dodatkowo zapoznajcie się z notą biograficzną artysty zamieszczoną w podręczniku na str. 119

Poniżej prezentuję kilka autoportretów artysty:

• Autoportret „szafirowy”, 1894 – okres paryski, impresjonistyczny.

• Autoportret z motywem roślinnym, 1902 – tło secesyjne ze zmodyfikowaną kolorystyką, metafora śmiertelnej choroby.

• Autoportret z żoną, 1904 – zainteresowanie wsią, chłopomania.

2. Geneza dramatu

O wydarzeniach, które zainspirowały Wyspiańskiego do napisania utworu, mówią relacje, pozostawione w szczególności przez Tadeusza Boya-Żeleńskiego „Plotka o Weselu Wyspiańskiego”– tekst znajdziesz na stronie  https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/plotka-o-weselu-wyspianskiego.html

W 1890 roku jeden z najznakomitszych krakowskich artystów, Włodzimierz Tetmajer, poślubił córkę gospodarza z Bronowic, Annę Mikołajczykównę. Nowożeńcy osiedlili się na wsi, a ich dworek stał się szybko ulubionym miejscem spotkań krakowskiej cyganerii.

Poeta- Lucjan Rydel, urzeczony małżeństwem Tetmajera, poślubił młodszą siostrę Hanki, Jadwigę. Ślub odbył się 20 listopada 1900 roku, w Kościele Mariackim. Po ceremonii goście zostali zaproszeni do domu Tetmajerów, w podkrakowskich Bronowicach gdzie odbyło się wesele. Wyspiański był świadkiem na ślubie i gościem weselnym.

Premiera „Wesela” odbyła się 16 marca 1901 r.

3. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego to  dramat neoromantyczny, co oznacza podjęcie zarówno problematyki narodowej i społecznej oraz dwuwarstwowość struktury- współistnienie sfery realistycznej i fantastycznej.  Autor wykorzystał nowe tendencje, charakterystyczne dla sztuki modernistycznej, takie jak symbolizm i ekspresjonizm, łącząc je z romantyczną ideologią i poetyką. Poza cechami, specyficznymi dla romantycznej dramaturgii, można odnaleźć w dziele bezpośrednie nawiązania do konkretnych utworów wielkich romantyków. Literackim pierwowzorem postaci Hetmana jest widmo Złego Pana z II części „Dziadów” oraz widmo Doktora z III części „Dziadów” Adama Mickiewicza.

4. Przedstawienie bohaterów chłopskiego pochodzenia.

Bohaterowie Wesela Stanisława Wyspiańskiego mają swoje pierwowzory, które spotkał autor dramatu. Niektórych z tych ludzi znał bardzo dobrze, niektórzy byli jego przyjaciółmi. Wszystkich bohaterów Wesela można podzielić na dwie grupy: chłopów, inteligencję.

Proszę zapoznać się z pełnym rodowodem postaci, który znajdziecie w przewodniku ( podręcznik, s. 122).

Szczególną uwagę proszę zwrócić pozycję Gospodarza (inteligenta-chłopa), którego pierwowzorem był Włodzimierz Tetmajer- malarz, który jako pierwszy z młodopolskich artystów ożenił się z chłopką, co wywołało skandal towarzyski i rodzinny.   Przypominam, że to właśnie w jego domu odbyło się przedstawione przez Wyspiańskiego wesele.

Dwór „RYDLÓWKA”, Bronowice Małe, Kraków

Zwróćcie uwagę na obraz Włodzimierza Tetmajera „Procesja w Bronowicach”, na którym autor utrwalił całą swoją rodzinę: córki, m.in. najstarszą Isię, Jadwigę Rydlową oraz braci Jadwigi Mikołajczykowej: Błażeja, Macieja, Wojciecha i Piotra Czepców, czyli bohaterów dramatu.

5. Nakreślenie zbiorowego portretu chłopów, jako grupy społecznej w dramacie.

Proszę przeczytać I akt dramatu https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wesele.html.   i wymienić oraz krótko scharakteryzować bohaterów pochodzących z warstwy chłopskiej i ich stosunek do „gości z miasta”.

Spostrzeżenia zapisz w formie tabeli.

6.Z „Wesela”wyłania się obraz chłopów „skłonnych do bitki i wypitki”. Są oni zapalczywi, uparci i kierują się własnym rozumem, choć jednocześnie wykazują się dobrymi chęciami. Jest to grupa wewnętrznie zróżnicowana, o ukształtowanej świadomości narodowej, lecz potrzebują odpowiedniego przewodnictwa, które utwierdziłoby ich w tej świadomości.

Obraz chłopa w „Weselu” S. Wyspiańskiego przedstawia poniższa tabela.

7.Podsumowanie:

Chłopi to grupa wewnętrznie zróżnicowana, o ukształtowanej świadomości narodowej, lecz potrzebują odpowiedniego przewodnictwa, które utwierdziłoby ich w tej świadomości. Inteligenci obawiają się siły, tkwiącej w chłopach, są niechętni, by zrozumieć rzeczywiste problemy wsi i poznać charakter jej mieszkańców. Chłopi natomiast dostrzegają niemoc i ignorancję „gości z miasta”, zarzucając im chwilowe zauroczenie życiem na wsi. Obie grupy zostały surowo ocenione, a Wyspiański ukazał ich największe wady: prymitywizm niektórych reakcji chłopów, schematyczność myślenia inteligencji i brak odpowiedzialności.

Praca domowa

Zaloguj się na stronie https://epodreczniki.pl/a/chocholi-taniec-na-weselu-stanislawa-wyspianskiego-diagnoza-polski/DZdZxlNmy, przeczytaj temat, który poleciłam – Chocholi taniec na weselu. Stanisława Wyspiańskiego diagnoza Polski i wykonaj ćwiczenie 1, ćwiczenie 2, ćwiczenie 5.2 i ćwiczenie 5.4

Pozdrawiam- Bożena Kusiuk