1B4 (Tech)Zdalne Lekcje

język polski 1 B4

30.04.2020 r.

 Temat: Zawsze apetyt do widzenia świata… Oswajanie obcości przez Sarmatę ( 2 godziny).

Cele lekcji:

  • Poznanie mentalności i światopoglądu barokowego szlachcica.
  • Scharakteryzowanie stylu i języka wypowiedzi bohatera-narratora.

Przebieg lekcji:

  1. Na poprzedniej lekcji zapoznaliście się z Janem Chryzostomem Paskiem – barokowym Sarmatą. To jednak nie jedyne wcielenie sławnego pamiętnikarza.
    Dzisiejsze zajęcia poświęcimy analizie fragmentu „Pamiętników”, z którego wyłania się kreacja bohatera- narratora, zaciekawionego światem oraz przyroda i kulturą Danii. W latach 1658- 1659, oddziały Stefana Czarnieckiego, w których służył Pasek stacjonowały w Danii. W relacji z Danii Pasek opisuje wiele odmienności obyczajowych, religijnych i kulturowych, wiele miejsca poświęca kulinariom.
  2. Przeczytaj fragment „Pamiętników”- zatytułowany Rok Pański 1659 (podręcznik, s. 208-209) i odpowiedz na pytania zamieszczone pod tekstem. Zwróć uwagę na osobliwość opisu.
Dania  z perspektywy  Paska Mentalność  bohatera Sposób  prowadzenia  narracji Język i styl
•  Kraj na cyplu między Morzem Bałtyckim i oceanem

•  Powszechność języka łacińskiego, a zupełna odrębność duńszczyzny

•  Dobre miejsce obserwacji granicy morza i oceanu

•  Bogactwo i różnorodność gatunków ryb

•  Gościnność Duńczyków

•  Skłonność do fantazjowania (błędna lokalizacja miasteczka)

•  Wyolbrzymiane swojej roli ze względu na znajomość łaciny

•  Ciekawość świata

•  Wrażliwość na kontrastową urodę wód, strach przed ogromem żywiołu

•  Ekscytacja niezwykłymi okazami ryb, egzotycznymi dla

Polaka

•  Analogia: „dyferencyja mowy Jutlandczyków od niemieckiej jako Łotwa albo Żmudź od Polaków”

•  Dygresje dotyczące kulinariów przy opisie ryby

•  Anegdota na temat oryginalnej ryby

•  Formułowanie aforyzmów na podstawie swoich doświadczeń: „niepodobna, aby w tak brzydkim ciele miało być smaku tak wiele”

•  Niezamierzony humor (zestawienie ryby z diabłem)

•  Analogie w opisie ryby

•  Długie, rozbudowane zdania

•  Budowa zdań odwzorowująca składnię łacińską

•  Styl makaroniczny

•  Emocjonalność opisu: „ryba tak straszna, że jenom na ścianach kościelnych malowanego widywał owego, co mu płomień z gęby wychodzi”

•  Styl żywy, obrazowy (drugi człon porównań sugeruje odrażający, dziwaczny wygląd ryby)

Styl makaroniczny- styl mówienia i pisania polegający na wplataniu w wypowiedź licznych wyrazów, zwrotów i zdań obcojęzycznych, zwłaszcza łacińskich i barbaryzmów (innych wyrazów obcych)

Analogia (gr. podobieństwo) –zgodność oparta na odpowiedniości relacji,  szczególne podobieństwo pewnych cech przedmiotów czy sytuacji skądinąd różnych.

  1. Indywidualna praca z innym fragmentem powieści w celu sprawdzenia umiejętności zastosowania zdobytej wiedzy.

Polecenie: Przeczytaj podany fragment „Pamiętników” Paska i odpowiedz na pytania zamieszczone w karcie –karta pracy

Jan Chryzostom Pasek „Pamiętniki” (fragmenty)

Roku Pańskiego 1658

Lud też tam nadobny; białogłowy gładkie i zbyt białe, stroją się pięknie, ale w drewnianych trzewikach chodzą wieskie i miesckie. Gdy po bruku w mieście idą, to taki uczynią kołat, co nie słychać, kiedy człowiek do człowieka mówi; wyższego zaś stanu damy to takich zażywają trzewików jako i Polki. (…)

Łóżka do sypiania mają w ścianach zasuwane tak jako szafa, a pościeli tam okrutnie siła ścielą. Nago sypiają, tak jako matka urodziła, i nie mają tego za żadną sromotę rozbierając się i ubierając jedno przy drugim, a nawet nie strzegą się i gościa, ale przy świecy zdejmują wszystek ornament; a na ostatku i koszulę zdejmie i powiesza to wszystko na kołeczkach, i dopiero tak nago, drzwi pozamykawszy, świecę zagasiwszy, to dopiero w owę szafę wlazie spać. Kiedyśmy im mówili, że to tak szpetnie, u nas tego i żona przy mężu nie uczyni, powiedały, że „tu u nas nie masz żadnej sromoty i nie rzecz jest wstydzić się za swoje własne członki, które Pan Bóg stworzył”. […]

Pieców w domach nie mają, chyba wielcy panowie, bo od nich wielki podatek na króla idzie; powiedali, że sto bitych talerów od jednego na rok. Ale kominy mają szerokie, przy których krzesełek stoi tak wiele, ile w domu osób; to się tak ogrzewają posiadszy. Albo też dla lepszego izby zagrzania w śrzodku izby jest rowek jako korytko; to go wąglami napełniwszy rozedmą z jednego końca i tak się to żarzy i ciepło czyni.

  1. Wnioski:

Pamiętniki Paska to między innymi świadectwo kontaktu Sarmaty z obcą kulturą. W opisie pobytu w Danii dosyć pozytywnie zaskakuje otwarcie Paska na odmienność innej kultury, która nie ulega tutaj krytyce ani deprecjacji, a jedynie opisowi w swych najbardziej charakterystycznych, najróżniejszych od rodzimych aspektach. Choć bohater jest przekonany o wyższości naszych obyczajów i wzorów moralnych, to jest zaintrygowany innością, stara się dopytać o powody odmienności. Jako autor opisuje nowe zjawiska za pomocą analogii.  W opowiadaniu Paska charakterystyczny jest styl żywy, obrazowy, makaronizmy oraz emocjonalność opisu.

Praca domowa:

Zaliczeniem zajęć będzie odesłanie zdjęcia wypełnionej odręcznie karty pracy- patrz pkt.3 Proszę pisać czytelnie.

Przypominam o dzisiejszej kartkówce, na epodręczniki.pl.

Pozdrawiam- Bożena Kusiuk