1B4 (Tech)Zdalne Lekcje

język polski 1 B4

14.05.2020 r.

Temat: Epoka rozumu- krytyka rozumu. Oświecenie i początek nowoczesności.

Dzień dobry,

Na dzisiejszych zajęciach poznacie główne przemiany światopoglądowe oraz kulturę tej epoki oświecenia.

  1. DEFINICJA OŚWIECENIA

W odróżnieniu od nazw „renesans” czy „barok” termin „oświecenie” obejmuje swym zakresem przede wszystkim epokę historyczną wyznaczoną przez przemiany kulturowe i polityczne.

Oświecenie to inaczej wiek oświecony, wiek filozofów ( ludzi myślących i wykształconych), wiek światła- jako metafory wiedzy i wykształcenia. Nazwę tę nadali epoce ludzie tamtych czasów.

Największy filozof XVIII w. Immanuel Kant w swoim artykule z 1784 r. pt. Co to jest oświecenie? zdefiniował to pojęcie jako:

– historyczną dojrzałość ludzkości do samodzielnego posługiwania się rozumem, czyli zdolność do odrzucenia „obcego kierownictwa” autorytetów, zwłaszcza religijnych;

– krytyczny stosunek do tradycji i obowiązujących schematów myślowych;

– śmiałe rozumowanie, odwołujące się do łacińskiej sentencji autorstwa Horacego

SAPERE AUDE- w tłum. z łac. MIEJ ODWAGĘ BYĆ MADRYM

Fragment artykułu Immanuela Kanta, na temat oświecenia znajdziesz w pliku- Immanuel Kant Co to jest oświecenie.

OŚWIECENIE
POCHWALAŁO POTĘPIAŁO
rozum,

wykształcenie,

naukę,

wolność,

tolerancję,

krytycyzm,

republikę,

równość obywateli,

postęp

 

zabobony,

ciemnotę,

autorytety,

pańszczyznę, niewolnictwo,

fanatyzm,

dogmaty,

monarchię,

hierarchię społeczną,

zacofanie

 

Polecenie:

Uzupełnij informację z tej części zajęć, zapoznając się z informacjami na temat wielkich idei oświecenia opisanych w przewodniku (podręcznik, t.46, s. 244)

  1. CZAS TRWANIA EPOKI W POLSCE I W EUROPIE

Europa-  od 1680 do końca XVIII w.,

Polska-  lata 40. XVIII w – pierwsze dwudziestolecie wieku XIX.

  1. NAJWAŻNIEJSZE NURTY W SZTUCE OŚWIECENIA

W sztukach króluje :

klasycyzm – który dąży do jasności i harmonii, do prostoty stylu
i przejrzystości myśli

Przykłady:

klasycystyczny pałac w Łazienkach Królewskich w Warszawie

OGRÓD KLASYCYSTYCZNY, WERSAL

sentymentalizm – który skupiał się na akcentowanie roli uczuć zarówno w procesie poznania, jak i wszystkich dziedzinach życia oraz wiary w niezwykłą moc natury 

rokoko- wyróżniające  się lekkością i dekoracyjnością form, swobodną kompozycją, asymetrią i płynnością linii oraz motywami egzotycznymi

Polecenie:

Wejdź na stronę epodręczniki.pl i zapoznaj się z poleconym przeze mnie materiałem dotyczącym cech charakterystycznych sztuki oświeceniowej- https://epodreczniki.pl/a/przeczytaj/D17Cqmc8Z

  1. CHARAKTERYSTYKA POLSKIEGO OŚWIECENIA
  2. Rola króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (1732-1798)

Hojny mecenas sztuk i nauk, który drogę do reformy politycznej i społecznej widział w powszechnym oświeceniu umysłów oraz w walce z przestarzałym modelem kultury szlacheckiej.  Uchwalił Konstytucję 3 maja 1791 r.

  1. Rozwój czasopism i publicystyki (tu prym wiodły takie formy, jak esej, felieton, artykuł, reportaż, list do redakcji), najsłynniejsze czasopisma:

„Monitor” -na jego łamach przeprowadzono krytykę sarmatyzmu, głoszono nową racjonalną filozofię, postawę otwartości i tolerancji, popierano moralność pozbawioną religijnych motywacji;

 

„Zabawy przyjemne i pożyteczne” – program pisma zakładał naukę poprzez zabawę. Na jego łamach drukowano głównie utwory oparte na wzorach antycznych i oświeceniowej poezji europejskiej.

Wielki rozkwit publicystyki nastąpił podczas obrad Sejmu Czteroletniego.

Do ważnych osiągnięć polskiej publicystyki należy twórczość Hugona Kołłątaja i Stanisława Staszica.

Reforma szkolnictwa:

Utworzenie Collegium Nobilium (1740) – pierwszej nowoczesnej szkoły polskiej, której założycielem był ksiądz-pijar Stanisław Konarski. Wprowadzono  nowe metody nauczania, oparte na logicznym myśleniu
i łączeniu teorii z praktyką. W systemie edukacji kładziono nacisk na nauki przyrodnicze, prawne, ekonomię, geografię, historię i języki nowożytne.

Fot. Collegium Nobilium pijarów w Warszawie łac. Collegium Nobilium Scholarum Piarum

Powołanie Komisji Edukacji Narodowej (1773) – wprowadzono język polski do szkół. Instytucja wspierała reformy szkolnictwa, powołała Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, popierała wydawanie podręczników w ojczystym języku.

Rozwój teatru: W 1765 r. król Stanisław August Poniatowski powołał Teatr Narodowy.  Za najbardziej zasłużonego dla oświeceniowego teatru należy uznać Wojciecha Bogusławskiego – pisarza, aktora i organizatora życia teatralnego na przełomie XVIII i XIX w., wieloletniego dyrektora Teatru Narodowego, który wprowadził na scenę największe utwory europejskie i polskie.

na ilustracji: Teatr Wielki (1840–1841)

Teatr Narodowy- zdjęcie współczesne.

Najwięksi twórcy oświeceniowi: Ignacy Krasicki, Franciszek Zabłocki, Stanisław Staszic, Julian Ursyn Niemcewicz, Jan Potocki, Hugo Kołłątaj.

Polecenie:

W ramach uzupełnienia informacji z tej części zajęć przeczytaj o osiągnięciach polskiego oświecenia (podręcznik, s. 245)

Dla chętnych:

Wejdź na stronę http://scholaris.pl/resources/run/id/72325 i zapoznaj się z interaktywnym tematem Oświeceniowa wiara w rozum i człowieka.

Praca domowa:

Proszę sporządzić notatkę z dzisiejszych zajęć.

Pozdrawiam- Bożena Kusiuk