1CB (SB_I)Zdalne Lekcje

Historia 1CB

5.05.2020 r.

Temat: Rzeczpospolita pod zwierzchnictwem Rosji

  1. Początki panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

Po śmierci Augusta III (1763 r.) przez wiele miesięcy trwało bezkrólewie. Dopiero we wrześniu 1764 r. odbyła się ostatnia w dziejach Rzeczpospolitej wolna elekcja. Nowym królem został popierany przez Rosję Stanisław Poniatowski. Duże nadzieje z objęciem władzy przez Poniatowskiego wiązali przedstawiciele magnackiej rodziny Czartoryskich, którzy dążyli do przeprowadzenia reform Rzeczypospolitej. Było to sprzeczne z zamiarami Rosji i caryca Katarzyna II zdecydowała się na bezpośrednią ingerencję. W wyniku intrygi ambasadora Rosji Mikołaja Repina w 1767 r. został rozpętany w Rzeczypospolitej konflikt między katolikami innowiercami. Kraj stanął na progu wojny domowej. W 1768 r. zastraszony przez wojska rosyjskie sejm uchwalił równouprawnienie dla innowierców i tzw. prawa kardynalne, których gwarantem miała być caryca Katarzyna II.

Prawa kardynalne

  • Wolna elekcja
  • Liberum veto
  • Prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi
  • Wyłączność szlachty do piastowania urzędów i posiadania dóbr ziemskich

 

2 Konfederacja barska i pierwszy rozbiór Rzeczypospolitej

Rosyjską ingerencją oburzona była część szlachty. W  1768 r. została zawiązana w obronie wiary katolickiej i wolności konfederacja barska. Konfederaci podjęli walkę przeciwko Rosji i polskiemu władcy. Walki trwały cztery lata i mimo pomocy Francji zakończyły się klęską konfederatów. Sytuację wykorzystały również państwa ościenne: Rosja, Prusy i Austria i w 1772 r. dokonały pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej.

 

  1. Ożywienie gospodarcze

W czasach panowania St. A. Poniatowskiego nastąpił dalszy wzrost gospodarczy. Król będąc zwolennikiem merkantylizmu popierał produkcję krajową i ograniczenie importu. Dla usprawnienia komunikacji rozpoczęto budowę nowych dróg, mostów i kanałów łączących główne rzeki w państwie. W miastach powstały pierwsze domy handlowe i banki. Rozpoczęto również brukowanie ulic

i budowę wodociągów i kanalizacji.

 

  1. Rozwój kultury

St. A. Poniatowski szczególną wagę przywiązywał do spraw oświaty. W 1765 r. założył Szkołę Rycerską zwaną Korpusem Kadetów, której zadaniem było przygotowanie młodzieży do służby

w armii oraz gruntowne wykształcenie kadry oficerskiej. W 1773 r. na wniosek króla sejm rozbiorowy powołał do życia Komisję Edukacji Narodowej. Było to pierwsze w Polsce i na świecie ministerstwo oświaty. Czasy stanisławowskie to także wspaniały rozkwit polskiego piśmiennictwa, kultury i sztuki.

Z inicjatywy króla utworzono pierwsze czasopismo „Monitor” oraz powołano do życia Teatr Narodowy. Król chętnie otaczał się ludźmi kultury. Do legendy przeszły obiady czwartkowe, czyli spotkania przy królewskim stole pisarzy i artystów. Na dworze królewskim przebywali  znani

w Europie malarze włoscy Bernardo Bellotto i Marcello Bacciarelli. Z inspiracji monarchy architekt królewski Dominik Merlini przekształcił wnętrza zamku królewskiego w Warszawie i przebudował

w stylu klasycystycznym letni pałacyk w Łazienkach.

 

Zadanie domowe

  1. Wyjaśnij pojęcia: ingerencja, innowiercy, konfederacja.
  2. Jakie ziemie utraciła Rzeczpospolita w wyniku pierwszego rozbioru?

Odpowiedzi prześlij na dziennik elektroniczny lub adres historia.sp2020@wp.pl

Dariusz Nastraj